‘Zij mag naar huis omdat ze zogenaamd “gegroeid” is, maar onze Ryan zal nooit meer een centimeter groeien…’ – De vader van Ryan (6) blijft gebroken en verbijsterd achter na de vervroegde vrijlating van zijn ex. De moeder die de 6-jarige Ryan doodde, komt met een enkelband vrij en rukt de wonden van zijn radeloze vader opnieuw open. De beslissing doet Vlaanderen opschrikken en roept de pijnlijke vraag op hoeveel een kinderleven justitie nog waard is…

5 min read

Contents
  1. Een beslissing die het verleden niet kanuitwissen
  2. ‘Ik heb haar enorm zien groeien’, zegt haar advocate
  3. De psychische problemen die aan de tragedie voorafgingen
  4. Een vader moet verder leven met een leegte die niet verdwijnt
  5. Wat betekent vrijlating onder voorwaarden?
  6. De vraag die blijft hangen

Een beslissing die het verleden niet kanuitwissen

De vrijlating van Tamara N. komt bijna acht jaar na de feiten die een gezin voorgoed uiteenscheurden. Op 26 december 2018, de dag na Kerstmis, kwam de zesjarige Ryan om het leven in het appartement van zijn moeder in de Millenstraat in Bree. Volgens het gerechtelijk onderzoek wurgde Tamara haar zoontje met een sjaal in zijn slaapkamer. Daarna legde ze hem in bad en probeerde ze zelf uit het leven te stappen.

Het was Ryans vader die later ontdekte wat er was gebeurd toen hij zijn zoon kwam ophalen. Een moment dat normaal in het teken had moeten staan van een kind dat van de ene ouder naar de andere ging, veranderde in een onvoorstelbaar drama. De feiten lieten niet alleen een jongen van zes jaar oud achter, maar ook een vader die zijn kind nooit meer zou zien opgroeien.

Nu Tamara opnieuw meer vrijheid krijgt, komt die tragedie onvermijdelijk weer onder de aandacht. De beslissing van de strafuitvoeringsrechtbank verandert niets aan wat er is gebeurd, maar markeert wel een nieuwe fase in de uitvoering van haar straf. Voor de nabestaanden kan dat een bijzonder moeilijk moment zijn: terwijl de veroordeelde zich voorbereidt op een leven buiten de gevangenis, blijft het verlies van Ryan definitief.

‘Ik heb haar enorm zien groeien’, zegt haar advocate

De advocate van Tamara N., Lynn Clerinx, benadrukt dat haar cliënte door de jaren heen veranderd is. Volgens haar heeft Tamara werk gevonden als arbeidster, een van de voorwaarden om de gevangenis te mogen verlaten. Vanaf 4 november zal ze haar straf onder elektronisch toezicht verder uitvoeren.

Tijdens de week moet ze zich dagelijks gedurende een aantal uren aan dat toezicht onderwerpen. In het weekend geniet ze van volledige vrijheid, volgens de voorwaarden die aan haar vrijlating verbonden zijn.

De uitspraak dat Tamara sterk is gegroeid, geeft aan hoe haar verdediging naar haar ontwikkeling kijkt. Maar in een zaak waarin een zesjarig kind door zijn eigen moeder werd gedood, roept die formulering onvermijdelijk heftige emoties op. Verandering bij een veroordeelde en het onherstelbare verlies van een slachtoffer bestaan naast elkaar, maar zijn niet met elkaar te vereffenen.

Voor Ryan is er geen nieuwe kans, geen toekomst buiten de gevangenismuren en geen mogelijkheid om later terug te kijken op de jaren die hij nog had kunnen beleven. Hij zal nooit ouder worden dan zes. Dat is de harde werkelijkheid die achter iedere nieuwe ontwikkeling in deze zaak blijft staan.

De psychische problemen die aan de tragedie voorafgingen

Uit het onderzoek bleek dat Tamara al geruime tijd met ernstige psychische problemen kampte. Ze werkte als thuisverpleegster, had eerder een burn-out doorgemaakt en worstelde na haar scheiding met donkere gedachten. Die omstandigheden kwamen tijdens de gerechtelijke behandeling aan bod.

Ze vormden een belangrijk onderdeel van het beeld dat de verdediging van haar toestand schetste, maar ze veranderden niets aan de ernst van de feiten. In 2021 werd Tamara N. door het hof van assisen in Tongeren veroordeeld voor de moord op haar zoontje.

Haar verdediging had aangevoerd dat ze niet met voorbedachten rade had gehandeld en dat de feiten voortkwamen uit een psychische toestand waarin ze haar kind tijdens een spel wilde meenemen in de dood. De jury volgde die redenering niet.

Volgens het oordeel van de jury had Tamara voldoende tijd gehad om zich te bedenken, maar was ze toch bij haar beslissing gebleven. De jury beschouwde de moord als een weloverwogen en geplande daad. Dat oordeel vormde de basis van haar veroordeling.

Een vader moet verder leven met een leegte die niet verdwijnt

Over de precieze gevoelens van Ryans vader bij de recente beslissing zijn in de aangeleverde informatie geen rechtstreekse uitspraken opgenomen. Toch is duidelijk waarom de zaak opnieuw zoveel emoties oproept. Het verlies van een kind is niet iets wat na een aantal jaren vanzelf verdwijnt, en een beslissing over de strafuitvoering kan nabestaanden opnieuw confronteren met gebeurtenissen die hun leven voorgoed hebben veranderd.

Voor een ouder bestaat het verdriet niet alleen uit de herinnering aan wat er is gebeurd. Het omvat ook alles wat nooit meer zal gebeuren: de verjaardagen die niet samen worden gevierd, de eerste schooldagen die voorbijgaan zonder het kind, de stem die niet meer door het huis klinkt en de volwassen man die een jongen van zes had kunnen worden.

Juist daarom kan de overgang van een veroordeelde naar een leven met meer vrijheid voor nabestaanden bijzonder beladen zijn. De strafuitvoering gaat verder, maar hun verlies kent geen einddatum. Er is geen enkelband die de tijd terugdraait en geen rechterlijke beslissing die de toekomst kan herstellen die Ryan is ontnomen.

Wat betekent vrijlating onder voorwaarden?

Een vrijlating onder elektronisch toezicht betekent niet dat een veroordeling wordt uitgewist of dat de feiten minder zwaar worden beoordeeld. De veroordeelde moet zich houden aan de voorwaarden die bij de strafuitvoering zijn opgelegd. In het geval van Tamara N. gaat het onder meer om elektronisch toezicht tijdens bepaalde uren op weekdagen en de verplichting om aan het werk te blijven.

De strafuitvoeringsrechtbank beslist over zulke verzoeken op basis van de toepasselijke regels en de individuele situatie van de veroordeelde. De beslissing betekent dat Tamara haar straf voortaan onder voorwaarden buiten de gevangenis zal uitvoeren. Ze betekent niet dat de rechtbank het leed van de nabestaanden onbelangrijk vindt of dat de ernst van de moord ter discussie staat.

Toch maakt die juridische uitleg het emotionele contrast niet kleiner. De ene persoon krijgt de mogelijkheid om opnieuw stappen te zetten in het leven; het kind dat werd gedood, krijgt die mogelijkheid nooit. Dat verschil ligt aan de kern van de maatschappelijke verontwaardiging die dit soort zaken kan oproepen.

De vraag die blijft hangen

De vrijlating van Tamara N. brengt opnieuw een pijnlijk debat naar boven: hoe verhouden herstel, strafuitvoering en de belangen van nabestaanden zich tot elkaar wanneer het slachtoffer een kind is? Voorstanders van re-integratie wijzen op de mogelijkheid dat veroordeelden veranderen en onder voorwaarden hun straf verder uitvoeren. Nabestaanden en andere betrokkenen kunnen tegelijkertijd blijven worstelen met het gevoel dat geen enkele maatregel recht kan doen aan het verlies.

Die twee werkelijkheden sluiten elkaar niet uit. Een veroordeelde kan tijdens haar detentie veranderen, terwijl het leed dat ze heeft veroorzaakt onverminderd blijft bestaan. Erkenning van die menselijke complexiteit mag echter nooit betekenen dat de gevolgen voor het slachtoffer en zijn familie naar de achtergrond verdwijnen.

Ryan was zes jaar oud. Hij had nog zoveel moeten ontdekken, leren en meemaken. Zijn leven eindigde in december 2018, maar voor de mensen die van hem hielden, blijft zijn afwezigheid deel uitmaken van iedere volgende dag.

Op 4 november begint voor Tamara N. een nieuwe fase van haar strafuitvoering. Voor Ryan komt er geen nieuwe fase meer. En precies dat pijnlijke verschil maakt deze zaak zo moeilijk te verwerken: de tijd gaat verder voor de levenden, terwijl de toekomst van een kind voorgoed is stilgevallen.