‘Ik heb er diepe spijt van… Ik denk voortdurend aan mijn kinderen.’ – De verklaringen van Chris Vanhaverbeke laten de rechtszaal in Brugge verbijsterd achter tijdens het proces rond de dood van Maud (8 ) en Ona (5). Vooral de forensische bevindingen over de langdurige worsteling vóór het moment waarop de zusjes het bewustzijn verloren, grijpen de jury diep aan…

8 min read

Maud was acht jaar oud, Ona vijf. Op 16 november 2022 werden de twee zusjes dood aangetroffen op de boerderij van hun vader in Waardamme, een deelgemeente van Oostkamp. Bijna vier jaar later worden in de rechtszaal de gebeurtenissen van die dag opnieuw stap voor stap gereconstrueerd.

Contents
  1. ‘Ik denk voortdurend aan mijn kinderen’
  2. De meest aangrijpende medische reconstructie
  3. Sporen die het verhaal van de deskundigen ondersteunen
  4. De laatste momenten van Maud en Ona
  5. Geen zekerheid over vermeende laatste woorden
  6. Een reconstructie die opnieuw alles naar boven bracht
  7. Van verdriet naar wraak
  8. De avond waarop alles instortte
  9. Ook de elektriciteit kwam aan bod
  10. De woorden ‘ik heb er diepe spijt van’
  11. Twee kinderen achter cijfers en medische termen
  12. De jury moet alle puzzelstukken samenleggen
  13. Een moeder die verder moet zonder haar dochters

‘Ik denk voortdurend aan mijn kinderen’

Vanhaverbeke sprak tijdens het proces opnieuw over zijn spijt. De woorden die eerder ook tijdens zijn verhoren naar voren kwamen, kregen in de assisenzaal een zware lading: hij zei dat hij veel spijt had van wat er was gebeurd en voortdurend aan zijn kinderen dacht.

Ook tegenover de onderzoeksrechter had hij eerder verklaard dat hij de klok niet kon terugdraaien. De breuk met zijn ex-partner, de conflicten binnen het gezin en de gebeurtenissen rond de familierechtbank kwamen daarbij herhaaldelijk ter sprake.

Maar achteraf bekeken vormen die verklaringen slechts één onderdeel van een veel groter dossier. Voor de jury zijn vooral de concrete feiten, medische bevindingen en verklaringen van getuigen van belang om te bepalen wat er precies is gebeurd.

De meest aangrijpende medische reconstructie

Een van de zwaarste momenten in de rechtszaal kwam toen wetsdokter Lieven Wostyn uitleg gaf over het vermoedelijke verloop van de verstikking.

Volgens zijn medische reconstructie waren Maud en Ona tijdens een eerste fase nog bij bewustzijn. De deskundige verklaarde dat er minstens enkele minuten verstreken waarin de kinderen nog bewust waren van wat er gebeurde.

Die vaststelling maakte de tijdlijn van de tragedie bijzonder aangrijpend. Volgens Wostyn hadden de meisjes tijdens die eerste fase nog gered kunnen worden. Ook in het begin van de daaropvolgende fase zou ingrijpen volgens de deskundige nog mogelijk zijn geweest zonder blijvende hersenschade.

Pas na ongeveer acht minuten zou er volgens de medische uitleg onomkeerbare hersenschade zijn ontstaan. Daarna kon het volgens de wetsarts nog enkele minuten duren voordat het hart uiteindelijk stopte.

Het gaat om een medische reconstructie op basis van de vaststellingen na de feiten. Toch maakte vooral die tijdlijn diepe indruk, omdat ze de laatste momenten van de twee kinderen voor de jury veel concreter maakte.

Sporen die het verhaal van de deskundigen ondersteunen

De wetsartsen beschreven tijdens het proces ook verschillende lichamelijke letsels bij de zusjes. Bij Ona werden onder meer krabletsels en schaafwonden aan haar handen en polsen vastgesteld. Ook haar hand vertoonde volgens de deskundige een opvallende krampachtige houding.

Bij Maud werden eveneens verwondingen vastgesteld. Rode sporen rond de hals en polsen pasten volgens de deskundigen bij het gebruik van spanbandjes voordat de meisjes door verstikking overleden.

Ook tijdens de autopsies werden bevindingen gedaan die volgens de wetsartsen verenigbaar waren met verstikking. Onder meer puntbloedingen en veranderingen aan de longen werden tijdens het proces besproken.

Voor de jury vormden die medische vaststellingen een belangrijk onderdeel van het dossier. Ze stonden naast de verklaringen van Vanhaverbeke en de resultaten van de reconstructie op de boerderij.

De laatste momenten van Maud en Ona

Juist over die laatste momenten bestaan veel vragen. De moeder van de meisjes wilde na de feiten weten wat haar dochters precies hadden meegemaakt en hoe lang zij nog bewust waren geweest.

Tijdens de reconstructie in december 2022 werd daarom meer dan vier uur lang geprobeerd om de gebeurtenissen opnieuw in kaart te brengen. Vanhaverbeke gaf daarbij uitleg over wat volgens hem was gebeurd.

In de loop van het onderzoek wijzigde hij volgens de berichtgeving op bepaalde punten eerdere verklaringen. Zo gaf hij toe dat Maud had geprobeerd weg te lopen en dat ook Ona zich had verzet.

Later vertelde hij tijdens zijn verhoren dat hij eerst Maud en vervolgens Ona om het leven bracht. Hij sprak daarbij over spanbandjes en plastic zakken en gaf op een later moment aan dat mogelijk ook een kousenbroek een rol had gespeeld.

Toen de voorzitter hem tijdens het proces confronteerde met de vraag of Maud minutenlang had geroepen en geschreeuwd, ontkende hij dat zij op die manier had geroepen. Wel zei hij zich te herinneren dat Maud huilde en op het bed lag te spartelen.

Geen zekerheid over vermeende laatste woorden

De precieze woorden die Maud en Ona in hun laatste momenten zouden hebben uitgesproken, blijven bijzonder gevoelig. In berichten en online discussies zijn in het verleden dramatische citaten aan de kinderen toegeschreven.

Voor zulke exacte laatste woorden is echter geen betrouwbare openbare bevestiging beschikbaar. Daarom kunnen die niet als vaststaand onderdeel van het proces worden gepresenteerd.

Wat de deskundigen wél hebben besproken, is de medische tijdlijn. Volgens hun reconstructie waren de kinderen nog enige tijd bij bewustzijn voordat zij uiteindelijk het bewustzijn verloren.

Voor hun moeder maakt juist dat onderscheid weinig verschil in emotionele impact. Zij wilde vooral weten wat haar dochters hadden doorgemaakt en hoeveel tijd er verstreek voordat zij niet meer konden reageren.

Een reconstructie die opnieuw alles naar boven bracht

De reconstructie op de boerderij in Waardamme vond ruim een maand na de feiten plaats. De onderzoekers probeerden daar de gebeurtenissen van die bewuste dag zo nauwkeurig mogelijk opnieuw te doorlopen.

Vanhaverbeke werd daarbij geconfronteerd met zijn eerdere verklaringen en moest uitleggen hoe de gebeurtenissen volgens hem waren verlopen. Voor de moeder van Maud en Ona betekende de reconstructie dat zij opnieuw tegenover de man kwam te staan die volgens het dossier verantwoordelijk wordt gehouden voor de dood van haar dochters.

Het was een pijnlijke confrontatie, maar volgens haar verdediging als burgerlijke partij wilde zij vooral antwoorden krijgen. De vragen die na november 2022 waren blijven bestaan, moesten uiteindelijk ergens een plaats krijgen.

Van verdriet naar wraak

Tijdens het proces werd ook gesproken over de gevoelens die Vanhaverbeke vóór de feiten zou hebben gehad. In verklaringen verwees hij zelf naar liefde, kwaadheid en wraak.

Hij gaf bovendien aan dat hij al twee dagen voor de feiten had beslist zijn dochters te doden. Volgens zijn verklaring speelde een zitting van de familierechtbank daarbij een belangrijke rol.

De moeilijke scheiding tussen de ouders vormde een belangrijk onderdeel van de voorgeschiedenis. Er waren volgens eerdere verklaringen al conflicten, klachten en meldingen geweest binnen de relatie.

Op de dag zelf leek aanvankelijk weinig ongewoons aan de hand. Vanhaverbeke haalde zijn dochters na schooltijd op en volgens een getuige uit hun omgeving was er op dat moment niets dat onmiddellijk op een tragedie wees.

Later veranderde alles.

De avond waarop alles instortte

Rond 18.11 uur kwam er een telefoongesprek waarin Vanhaverbeke volgens het dossier dreigde zichzelf en de kinderen iets aan te doen. Ongeveer een uur later werden Maud en Ona levenloos aangetroffen op de boerderij.

Vanhaverbeke was toen niet meer aanwezig. Hij vluchtte weg en werd later die avond in Ruddervoorde opgepakt nadat zijn voertuig een paal had geraakt.

Volgens de berichtgeving legde hij tijdens zijn eerste verhoren al verklaringen af over wat er met zijn dochters was gebeurd. Daarna volgden jaren van onderzoek, bijkomende verhoren, medische onderzoeken en uiteindelijk het assisenproces.

Ook de elektriciteit kwam aan bod

Naast de dood van de twee meisjes onderzoekt het hof ook de gebeurtenissen rond hun moeder. Tijdens het proces werd gesproken over elektriciteitskabels die in de woning zouden zijn gemanipuleerd.

Vanhaverbeke ontkent dat hij daarmee zijn ex-partner wilde doden. Volgens zijn verklaring wilde hij vooral voorkomen dat de kinderen snel zouden worden gevonden.

De voorzitter confronteerde hem met het mogelijke gevaar voor zijn ex-partner wanneer zij de elektriciteit opnieuw zou proberen herstellen. Vanhaverbeke verklaarde volgens de berichtgeving dat hij daar op dat moment niet bij had stilgestaan.

Voor de jury is ook dit onderdeel belangrijk om de gebeurtenissen rond de feiten volledig te kunnen beoordelen.

De woorden ‘ik heb er diepe spijt van’

Doorheen de verschillende verhoren keert één element telkens terug: Vanhaverbeke zegt spijt te hebben.

De onderzoeksrechter verklaarde eerder dat hij tijdens een eindverhoor in december 2024 opnieuw over zijn kinderen sprak en aangaf dat hij vaak aan hen dacht. Ook tijdens het assisenproces kwam dat terug.

‘Ik heb veel spijt van wat ik heb gedaan. Het is spijtig dat ik de klok niet kan terugdraaien.’

Voor de familie kunnen dergelijke woorden het verleden echter niet veranderen. De twee kinderen die Maud en Ona waren, komen niet terug. Hun moeder moet verder met een leegte die door geen enkele verklaring of uitspraak kan worden gevuld.

Twee kinderen achter cijfers en medische termen

Dat is misschien wel het meest confronterende aspect van het proces. In de rechtszaal worden Maud en Ona voortdurend genoemd in combinatie met medische termen, tijdslijnen, letsels en bewijsstukken.

Maar voor hun moeder waren zij geen dossierstukken.

Ona werd door haar familie omschreven als een speels kind. Maud had volgens haar moeder veel gelijkenissen met haar, zowel in uiterlijk als karakter. Het zijn juist die persoonlijke herinneringen die het moeilijk maken om de kille feiten uit de rechtszaal los te zien van de twee meisjes die ooit thuis rondliepen.

De uitvaart bracht eerder al familie, vrienden, klasgenoten en mensen uit de omgeving samen. Jaren later worden hun namen opnieuw elke dag uitgesproken, ditmaal binnen de muren van een assisenzaal.

De jury moet alle puzzelstukken samenleggen

De verklaringen van Vanhaverbeke, de medische bevindingen, de reconstructie, technische vaststellingen en getuigenissen vormen samen een omvangrijk dossier.

De jury moet uiteindelijk beoordelen welke feiten juridisch bewezen zijn. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen wat deskundigen daadwerkelijk hebben vastgesteld, wat Vanhaverbeke zelf heeft verklaard en welke conclusies daaruit juridisch kunnen worden getrokken.

Vooral de medische reconstructie van de laatste minuten van Maud en Ona blijft daarbij een bijzonder zwaar onderdeel. De deskundigen probeerden aan de hand van lichamelijke vaststellingen een tijdlijn te maken van het moment waarop de kinderen nog bewust waren tot het moment waarop hun hart uiteindelijk stopte.

Die uitleg geeft geen antwoord op alles. Maar hij maakt wel duidelijk waarom de tijdlijn zo belangrijk is geworden tijdens het proces.

Een moeder die verder moet zonder haar dochters

Terwijl de jury luistert naar alle verklaringen, blijft voor de nabestaanden één werkelijkheid overeind: Maud en Ona zijn er niet meer.

De woorden van hun vader over spijt kunnen dat verlies niet verzachten. De medische verklaringen kunnen evenmin terugbrengen wat op 16 november 2022 verloren ging.

Ze kunnen hoogstens helpen om te begrijpen wat er is gebeurd.

En precies dat probeert het assisenproces nu te doen. Bijna vier jaar na de dood van de twee zusjes wordt in Brugge stukje voor stukje teruggekeken naar de gebeurtenissen die aan hun einde voorafgingen.

De woorden ‘ik heb er diepe spijt van’ klinken daardoor niet alleen als een verklaring van de beschuldigde. In de rechtszaal worden ze onvermijdelijk geconfronteerd met de feiten, de medische bevindingen en vooral met het onherstelbare verlies van twee jonge levens.

Maud was acht. Ona vijf.

Voor hun moeder blijven het geen nummers in een dossier, maar haar dochters. En hoe lang het proces ook duurt, geen enkele uitspraak zal die leegte ooit kunnen wegnemen.