Van bekende tv-boer naar verdachte spilfiguur

In 2010 leerden duizenden Vlamingen Stijn kennen als deelnemer aan de Vlaamse versie van Boer zoekt Vrouw. Hij was geen klassieke boer die droomde van een rustig bestaan tussen de dieren, maar een ambitieuze paardenhandelaar met een uitgesproken zakelijke aanpak.

Zijn paardenbedrijf omschreef hij destijds zelf als een ‘paardenfabriek’. Die uitspraak kreeg jaren later een wrange bijklank, nu zijn naam opnieuw opduikt in een internationaal onderzoek waarin paardenhandel en georganiseerde fraude centraal staan.

Wat voor televisiekijkers ooit een zoektocht naar liefde was, staat daardoor vandaag in een totaal ander daglicht. De man die op televisie vooral werd geassocieerd met paarden, ondernemerschap en een zoektocht naar een partner, wordt nu in verband gebracht met een netwerk dat volgens de onderzoekers op grote schaal zou hebben gefraudeerd met de voedselketen.

Een internationale operatie legt het netwerk bloot

De arrestatie kwam er tijdens een omvangrijke internationale operatie die zich over meerdere landen uitstrekte. In totaal werden 24 locaties doorzocht: zeven in Nederland, vier in België, zeven in Frankrijk en zes in Ierland.

Meer dan tweehonderd functionarissen waren bij de actie betrokken. Daarbij werden meer dan duizend paarden gecontroleerd en namen de autoriteiten administratie, gegevensdragers en ruim 100.000 euro aan contant geld in beslag.

Ook meerdere paarden werden tijdens de Belgische acties weggehaald. De operatie toont volgens de betrokken diensten hoe grensoverschrijdend het onderzoek is: de vermeende constructie zou zich niet tot één land hebben beperkt, maar verbindingen hebben gehad tussen België, Nederland, Frankrijk en Ierland.

Sportpaarden kregen een andere identiteit

De kern van het onderzoek is bijzonder verontrustend. Sommige sportpaarden worden gedurende hun leven behandeld met geneesmiddelen waardoor ze niet langer bestemd mogen zijn voor menselijke consumptie.

Volgens de Belgische federale politie zou het netwerk gebruik hebben gemaakt van bestaande registratiesystemen om dergelijke dieren toch opnieuw als slachtpaarden te laten doorgaan. Vervalsingen in paardenpaspoorten en manipulatie van microchips zouden daarbij een cruciale rol hebben gespeeld.

Een paard dat vanwege zijn medische geschiedenis eigenlijk geen onderdeel meer mocht worden van de voedselketen, kon daardoor volgens de onderzoekers opnieuw een commerciële waarde krijgen. De opbrengst zou daarbij kunnen oplopen tot ongeveer 1.000 à 1.500 euro per dier.

Paspoorten en microchips als sleutel tot de fraude

Voor de speurders draaide de vermeende fraude niet alleen om het verplaatsen van paarden, maar vooral om het veranderen van hun identiteit op papier.

Door paardenpaspoorten te vervalsen en met dubbele microchips te werken, zou het netwerk erin zijn geslaagd de voorgeschiedenis van bepaalde dieren te verhullen. Daardoor kon een paard dat niet voor consumptie bestemd was, alsnog richting een slachthuis worden gestuurd.

Dat maakt de zaak extra gevoelig. Het gaat immers niet alleen om economische fraude, maar ook om de controlemechanismen die consumenten moeten beschermen tegen vlees van dieren die vanwege hun medische behandeling niet in de voedselketen thuishoren.

Een netwerk dat grenzen overschreed

Volgens de onderzoekers kwamen paarden onder meer vanuit Ierland naar het Europese vasteland. Vanuit daar zouden verschillende betrokkenen in meerdere landen hebben samengewerkt.

De Belgische paardenhandelaar Stijn D.V. wordt daarbij door politie en parket genoemd als een belangrijke figuur binnen de onderzochte structuur. Nederlandse, Franse en Ierse partners zouden eveneens een rol hebben gespeeld.

De internationale samenwerking was daarom noodzakelijk. Europol ondersteunde het onderzoek, terwijl in Nederland onder meer de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit betrokken was.

Zeven invallen in Nederland

Ook Nederland vormde een belangrijk onderdeel van de operatie. De NVWA voerde op zeven locaties onderzoek uit, verspreid over onder meer Limburg, Brabant, Zuid-Holland, Zeeland en Utrecht.

Daar werden niet alleen locaties onderzocht, maar werden ook paarden en hun administratieve gegevens gecontroleerd. De autoriteiten wilden daarmee nagaan of dieren die niet voor consumptie bestemd waren, via dezelfde constructie toch in de voedselketen terecht konden komen.

De schaal van de actie onderstreept hoe ernstig de autoriteiten de vermoedelijke fraude nemen. Tegelijkertijd maakt de internationale aanpak duidelijk hoe moeilijk het wordt om een dergelijk netwerk te ontmantelen wanneer dieren, documenten en handelaren voortdurend landsgrenzen overschrijden.

Stijn was al eerder in beeld bij justitie

De recente arrestatie staat bovendien niet volledig op zichzelf. Stijn D.V. zou in het verleden al vaker in aanraking zijn gekomen met justitie vanwege soortgelijke praktijken rond paarden en documenten.

In België werd hij eerder veroordeeld tot een voorwaardelijke gevangenisstraf voor het vervalsen van paardenpaspoorten. Ook in Frankrijk kwam hij in beeld: in 2015 zat hij daar drie maanden in voorarrest.

Vorig jaar kreeg hij volgens de aangeleverde berichtgeving in Marseille nog een gevangenisstraf van vier jaar, waarvan twee jaar voorwaardelijk, voor zijn rol in een ander groot paardenvleesschandaal.

Drie verdachten opgepakt in België

Tijdens de recente operatie werden in België drie verdachten opgepakt. Twee van hen zitten vast, terwijl een derde verdachte onder voorwaarden werd vrijgelaten.

De invallen vonden plaats op 8 en 9 september, op bevel van de onderzoeksrechter in Dendermonde. In België werden onder meer locaties in Sint-Gillis-Waas, Kruisem en Zaventem doorzocht.

Voor de onderzoekers begint daarmee echter pas een volgende fase. De in beslag genomen administratie en andere gegevens moeten duidelijk maken hoe de vermoedelijke constructie precies functioneerde en welke personen welke rol zouden hebben gespeeld.

Waarom deze zaak zoveel woede oproept

Paarden die jarenlang als sportdieren worden verzorgd, getraind en behandeld, kunnen vanwege bepaalde geneesmiddelen definitief worden uitgesloten van de voedselketen. Die uitsluiting is bedoeld om te voorkomen dat medicijnresten uiteindelijk bij consumenten terechtkomen.

Wanneer die bescherming bewust wordt omzeild, ontstaat er volgens de autoriteiten een ernstig risico voor de voedselveiligheid. Restanten van bepaalde geneesmiddelen kunnen immers schadelijk zijn voor mensen en onder meer allergische reacties of andere gezondheidsproblemen veroorzaken.

Daarom draait deze zaak volgens de onderzoekers om veel meer dan de waarde van een paard of de winst die op één dier kan worden gemaakt. Het gaat om het mogelijk bewust doorbreken van een systeem dat juist bedoeld is om mens en dier te beschermen.

De harde tegenstelling met het televisiebeeld

Misschien is dat ook wat de zaak voor veel voormalige kijkers zo confronterend maakt. Wie Stijn zich herinnert uit Boer zkt Vrouw, denkt aan een televisieboer die ooit zijn leven en paardenbedrijf in beeld bracht terwijl hij op zoek was naar een geschikte partner.

Nu staat dezelfde naam in een dossier rond een grootschalig internationaal onderzoek. De tegenstelling tussen het vriendelijke televisiebeeld en de ernstige verdenkingen die nu naar voren komen, kan nauwelijks groter zijn.

Toch ligt achter de spectaculaire ommekeer vooral een juridisch onderzoek dat nog verder moet uitwijzen wat er precies is gebeurd. De verdenkingen moeten uiteindelijk worden onderbouwd met bewijsmateriaal en de betrokken verdachten behouden uiteraard hun rechten binnen de strafprocedure.

Een paard is meer dan een nummer op papier

Achter de paspoorten, microchips en bedragen schuilt bovendien een emotionele werkelijkheid die gemakkelijk uit beeld verdwijnt. Een sportpaard is voor veel eigenaars jarenlang een geliefd dier, waarmee een sterke band wordt opgebouwd.

Juist daarom zorgt het idee dat een dier door manipulatie van zijn identiteit alsnog bij een slachthuis zou kunnen belanden, voor grote verontwaardiging. Wat voor een frauduleus netwerk een bedrag van 1.000 of 1.500 euro per paard kan betekenen, staat voor anderen voor jaren van zorg, training en vertrouwen.

Dat contrast maakt de zaak des te schrijnender. Waar sommigen alleen een economische waarde zouden zien, gaat het voor anderen om dieren die ooit een heel andere bestemming hadden.

Van applaus naar handboeien

De naam Stijn D.V. roept vandaag daardoor een heel ander beeld op dan vijftien jaar geleden. Ooit stond hij voor de camera’s als deelnemer aan een populair televisieprogramma, nu is hij een van de verdachten in een onderzoek dat zich over vier landen uitstrekt.

De invalactie, de gecontroleerde paarden, de in beslag genomen administratie en het geld vormen samen een dossier dat nog lang niet is uitgeput. De komende stappen van het onderzoek moeten duidelijk maken hoe groot het netwerk werkelijk was en welke rol iedere verdachte daarin speelde.

Voor wie hem ooit op televisie zag, blijft vooral één pijnlijke tegenstelling hangen: een bekend gezicht uit een programma dat draaide om liefde en dieren, nu verbonden aan een zaak waarin juist die dieren volgens de verdenkingen onderdeel werden van een meedogenloze winstmachine.