Eén blik op Roman en de rekensom begint opnieuw

Het is misschien wel een van de meest gewone momenten uit het leven van een vader. Roman komt thuis, vertelt iets over school of kruipt dicht tegen zijn vader aan, en even lijkt de rest van de wereld niet te bestaan.

Maar juist in zulke kleine momenten zou bij Herman steeds opnieuw dezelfde gedachte kunnen opduiken. Niet de vraag wat anderen vinden van zijn relatie met Lena, niet de opmerkingen over hun leeftijdsverschil, maar de veel hardere vraag hoeveel jaren hij nog naast zijn zoon zal staan.

Herman was 65 toen Roman in februari 2023 werd geboren. Wanneer zijn zoon achttien wordt, zal de schrijver ongeveer tachtig zijn. Op papier is het slechts een rekensom, maar voor een vader kan zo’n getal plotseling een emotionele dreun worden.

Roman kwam laat, maar veranderde werkelijk alles

Voor de geboorte van Roman leek het leven van Herman Brusselmans grotendeels vast te liggen. Schrijven, nachten doorwerken, boeken maken, columns schrijven en zijn eigen ritme volgen: jarenlang was dat zijn vertrouwde wereld.

Dat veranderde toen Lena in zijn leven kwam. Het leeftijdsverschil van 34 jaar zorgde destijds voor veel commentaar, maar Herman liet zich daar nauwelijks door beïnvloeden.

Tien jaar na hun ontmoeting zijn hij en Lena nog altijd samen. En met de geboorte van Roman kreeg hun relatie een dimensie die veel belangrijker bleek dan alle opmerkingen van buitenaf.

‘Papa zijn verandert alles’, vertelde Herman eerder. Die eenvoudige woorden zeggen misschien meer dan alle discussies over zijn privéleven bij elkaar.

Van schrijver naar vader aan de schoolpoort

Het verschil is vooral zichtbaar in zijn dagelijkse leven. Herman was jarenlang gewend om ‘s nachts te werken en pas diep in de ochtend te gaan slapen, zonder rekening te hoeven houden met een schoolbel of een kind dat op tijd ergens moest zijn.

Nu bepaalt Roman voor een groot deel het ritme van de dag. School brengen, school ophalen, samen tijd doorbrengen en rekening houden met momenten waarop een peuter simpelweg zijn vader nodig heeft: het zijn gewone dingen, maar ze hebben Hermans wereld volledig veranderd.

En misschien is juist die schoolpoort de plek waar zijn leeftijd hem soms het hardst met zichzelf confronteert. Terwijl andere mensen van zijn generatie daar voor hun kleinkinderen staan te wachten, staat Herman er voor zijn eigen zoon.

‘Zal ik zijn achttiende verjaardag ooit nog meemaken?’

De vraag uit de nieuwe kop raakt precies aan de angst die achter die simpele rekensom schuilgaat. Herman heeft zelf vaker benadrukt dat hij ongeveer tachtig zal zijn wanneer Roman vijftien is, en daarmee heeft hij nooit verborgen dat hij zich bewust is van het grote leeftijdsverschil.

Dat betekent niet dat hij verwacht dat hem iets overkomt. Het is eerder het besef dat tijd voor hem anders voelt dan voor een jonge vader die op zijn dertigste een kind krijgt.

Voor Herman is Romans toekomst daardoor tegelijk iets waar hij naar uitkijkt én iets wat hem confronteert met zijn eigen eindigheid. Hij wil zijn zoon zien opgroeien, hem ouder zien worden, zijn eigen keuzes zien maken en uiteindelijk volwassen zien worden.

Het leeftijdsverschil met Lena werd plotseling bijzaak

Jarenlang was het vooral het verschil tussen Herman en Lena waar anderen over praatten. 34 jaar verschil was voor buitenstaanders een aanleiding voor vragen, meningen en soms harde kritiek.

Maar Herman leek zich daar weinig van aan te trekken. De opmerkingen over hun relatie konden hem veel minder raken dan de gedachte dat hij misschien niet alle belangrijke hoofdstukken van Romans leven zou meemaken.

Want leeftijd is één ding wanneer het over twee volwassenen gaat. Zodra er een kind tussen staat, krijgt dezelfde rekensom een veel zwaardere betekenis.

Roman heeft immers niet gekozen voor een vader die op latere leeftijd vader werd. Voor hem is Herman simpelweg papa.

Hij veranderde zelfs zijn gewoontes voor zijn zoon

Dat vaderschap bij Herman niet alleen uit woorden bestaat, blijkt uit de manier waarop zijn dagelijkse leven veranderde. Hij reed jarenlang nauwelijks auto, ondanks het feit dat hij al sinds 1975 een rijbewijs had, onder meer vanwege angst en paniekaanvallen.

Voor Roman zette hij opnieuw stappen achter het stuur. Hij kocht zelfs een hybride Alfa Romeo, onder andere om gemakkelijker met zijn zoon op pad te kunnen.

Ook op andere momenten koos hij nadrukkelijk voor veiligheid. Zo vond hij het op een gegeven moment te riskant om Roman met een kinderzitje door het drukke Gentse verkeer te vervoeren en koos hij liever voor een taxi.

Het zijn kleine beslissingen, maar ze laten zien hoe sterk zijn prioriteiten zijn verschoven. Waar hij vroeger risico’s vooral voor zichzelf afwoog, denkt hij nu voortdurend aan iemand die van hem afhankelijk is.

Zelfs zijn sigaretten kregen een andere betekenis

Herman heeft nooit geheim gemaakt dat roken een hardnekkige gewoonte in zijn leven is. Hij heeft geprobeerd ermee te stoppen, maar vertelde dat het bijzonder moeilijk was om die verslaving achter zich te laten.

Tegelijkertijd beseft hij dat zijn gezondheid niet onbeperkt is. Hij heeft zelf verteld dat artsen bij onderzoeken gevolgen van zijn jarenlange rookgedrag hebben gezien, onder meer aan zijn longen, nieren en hart.

En dan is er Roman, die volgens Herman soms zegt dat zijn vader naar sigaretten stinkt. Wat aanvankelijk misschien klinkt als een grappige opmerking van een kind, krijgt een andere lading wanneer je weet hoe belangrijk Herman het vindt om zo lang mogelijk bij zijn zoon te blijven.

De zware operatie bracht zijn kwetsbaarheid dichterbij

Begin september kwam daar nog een confronterende gebeurtenis bij. Herman vertelde dat hij onlangs een zware operatie had ondergaan nadat artsen een gezwel aan zijn speekselklier hadden ontdekt.

Hij omschreef de ingreep als een zware operatie onder een zeer diepe narcose. Daarmee werd hij opnieuw herinnerd aan iets waar hij als vader liever niet te lang bij stilstaat: zijn lichaam is niet meer dat van een jonge man.

Na de operatie kreeg hij het advies om rustig aan te doen. Toch zat hij slechts twee dagen later alweer bij een televisieopname, waarna hij achteraf toegaf dat hij misschien iets te snel weer aan het werk was gegaan.

Tijdens die opname merkte hij zelf dat de narcose nog niet volledig uit zijn systeem was. Hij vertelde zelfs dat hij even verward was over waar hij zich bevond.

Maar Herman gaf ook een geruststellende update

De medische ingreep betekent niet dat Herman publiekelijk heeft aangekondigd dat hij ernstig achteruitgaat. Integendeel: in zijn meest recente update zei hij dat het inmiddels beter met hem gaat.

Dat maakt de situatie juist zo menselijk. Er is geen reden om zijn woorden over Roman te lezen als een voorspelling dat hij zijn zoon niet zal zien opgroeien.

De angst zit ergens anders. Het is het besef van een oudere vader dat niemand weet hoeveel tijd hem nog wordt gegeven, terwijl hij nu eindelijk iemand heeft voor wie hij die tijd belangrijker vindt dan ooit.

Roman maakte zijn vader zachter

Herman Brusselmans staat al decennialang bekend om zijn scherpe humor, cynisme en soms provocerende uitspraken. Hij heeft zich nooit bijzonder veel aangetrokken van wat anderen van hem vonden.

Maar over Roman klinkt een andere Herman.

Wanneer hij over zijn zoon praat, klinkt er veel meer kwetsbaarheid door. Hij heeft meermaals laten blijken hoeveel geluk het vaderschap hem brengt en hoezeer zijn leven daardoor van richting veranderde.

Het kind dat aanvankelijk helemaal niet in zijn oude levensritme leek te passen, werd uiteindelijk juist het middelpunt ervan.

De toekomst die hij zo graag wil meemaken

Misschien is het daarom dat een eenvoudige gedachte als ‘achttien’ zo hard kan binnenkomen. Achttien betekent niet alleen een verjaardag.

Het betekent een volwassen zoon. Een jongen die dan misschien zelfstandig woont, zijn eigen dromen heeft, verliefd wordt, fouten maakt, successen viert en zijn eigen leven begint te leiden.

Herman zou dat allemaal willen zien. Niet als schrijver die vanop afstand observeert, maar als vader die er daadwerkelijk naast staat.

Hij wil Roman kunnen vertellen over het leven. Hij wil hem kunnen zien groeien. En waarschijnlijk wil hij vooral dat Roman later kan terugkijken en zeggen dat zijn vader er was.

De angst zit niet in Roman, maar in de tijd

Daarom is het uiteindelijk niet Lena’s leeftijd die Herman het meest bezighoudt. Niet de kritiek van buitenaf. Niet de opmerkingen over hun 34 jaar leeftijdsverschil.

Het is de klok.

Iedere verjaardag van Roman brengt niet alleen vreugde, maar ook een nieuwe herinnering aan hoeveel ouder zijn vader op datzelfde moment wordt. Voor een jonge vader is dat nauwelijks zichtbaar; voor Herman is het een rekensom die hij niet meer kan ontwijken.

En toch is er ook iets moois aan dat bewustzijn. Wie beseft dat tijd kostbaar is, kan de gewone momenten anders gaan bekijken.

Een ritje naar huis. Een middag in het park. Samen televisie kijken. Roman ophalen aan school. Een kind dat zijn vader zomaar een knuffel geeft.

Voor Herman zijn het geen kleine dingen meer.

‘Daar gaat niks boven’

Toen Herman eerder sprak over zijn leven als vader, vatte hij zijn gevoelens opvallend eenvoudig samen: ‘Daar gaat niks boven.’

Misschien verklaart juist die ene zin waarom de gedachte aan de toekomst hem zo diep kan raken. Hij heeft op latere leeftijd iets gevonden waarvan hij niet meer wist hoeveel het voor hem zou betekenen.

En daardoor is de vraag hoeveel tijd hij nog heeft geen abstracte vraag meer.

Het gaat om Roman.

Een vader die vooral langer wil blijven

Herman weet dat hij ouder is dan veel andere vaders aan de schoolpoort. Hij weet dat hij tachtig zal zijn wanneer Roman achttien wordt.

Maar hij lijkt die wetenschap niet te gebruiken om zich terug te trekken uit het vaderschap. Integendeel, hij lijkt juist nog bewuster aanwezig te willen zijn.

De zware operatie heeft die kwetsbaarheid alleen maar zichtbaarder gemaakt. Niet omdat Herman heeft gezegd dat hij vreest binnenkort te sterven, maar omdat een medische ingreep iedereen eraan kan herinneren hoe broos het lichaam soms is.

En misschien is dat precies wat hem raakt wanneer hij Roman in de ogen kijkt.

Niet de angst voor vandaag.

Maar het verlangen naar alle dagen die nog moeten komen.

Want Roman is inmiddels zijn belangrijkste tijd

De man die jarenlang zijn leven rond boeken, nachten en deadlines organiseerde, heeft nu een andere maatstaf gekregen.

Niet hoeveel pagina’s hij nog schrijft.

Niet hoeveel jaren hij nog op televisie verschijnt.

Niet hoeveel mensen nog over hem praten.

Maar hoeveel verjaardagen hij samen met Roman kan vieren.

Hoeveel keren hij aan de schoolpoort kan staan.

Hoeveel keren hij zijn zoon nog in zijn armen kan nemen.

En ergens tussen die gewone momenten door blijft misschien die ene ongemakkelijke rekensom terugkomen: Roman wordt achttien, Herman ongeveer tachtig.

Of hij die dag zal meemaken, kan niemand vandaag beantwoorden.

Maar één ding lijkt duidelijk: voor Herman Brusselmans is tijd sinds de komst van Roman nooit meer zomaar tijd geweest. Het is geworden wat hij het liefst van alles wil behouden.