De man die Nederland liet lachen, moet nu zelf afscheid nemen

Voor Jon van Eerd is humor altijd een manier geweest om mensen even alles te laten vergeten. Generaties theaterbezoekers zagen hem als de man die met zijn timing, mimiek en chaotische personages iedere zaal moeiteloos op zijn kop kon zetten. Maar nu het einde van Pretpakhuis dichterbij komt, krijgt zijn vertrouwde lach een heel andere lading.

In 2015 richtten Jon van Eerd en Lesley Pols hun productiemaatschappij op. Wat begon als een gezamenlijk theateravontuur groeide in twaalf jaar uit tot een vaste waarde binnen het Nederlandse theater. Tientallen voorstellingen vonden hun weg naar theaters door het hele land en duizenden bezoekers leerden de herkenbare wereld van Jon van Eerd kennen: snel, chaotisch, absurd en bovenal ontzettend grappig.

Juist daarom voelt het besluit om in 2027 te stoppen zo ingrijpend. Pretpakhuis is voor Jon nooit zomaar een bedrijf geweest. Het was een plek waar ideeën werkelijkheid werden, waar jarenlang intensief werd samengewerkt en waar persoonlijke herinneringen ontstonden die veel verder reiken dan één voorstelling of één seizoen.

Achter het komische masker schuilt nu vooral verdriet

Wie Jon vooral kent van zijn uitbundige personages, zou misschien vergeten hoeveel werk en emotie er achter iedere voorstelling schuilgaat. Maandenlang wordt er gerepeteerd, worden scènes aangescherpt en worden decors en techniek voorbereid voordat het publiek uiteindelijk plaatsneemt.

Voor Jon en Lesley werd die gezamenlijke inspanning door de jaren heen bijna een levensstijl. Ze werkten niet alleen samen, maar bouwden volgens Jon aan iets dat steeds meer als een familie voelde. Die bijzondere band maakt het afscheid des te emotioneler.

Het stoppen van Pretpakhuis betekent immers dat een vertrouwde structuur verdwijnt. De naam die jarenlang op affiches stond, de producties die door Nederlandse theaters trokken en de samenwerking die zo vanzelfsprekend leek, krijgen straks allemaal een laatste hoofdstuk.

En misschien is dat precies wat zo hard aankomt. Niet omdat Jon en Lesley geen toekomst meer zien, maar omdat ze afscheid moeten nemen van iets waarvan ze jarenlang met hart en ziel hebben gehouden.

Harrie Vermeulen was al een eerste afscheid

Het is niet de eerste keer dat Jon afscheid neemt van een belangrijk onderdeel van zijn theaterleven. In 2022 zette hij een punt achter zijn veelbesproken personage Harrie Vermeulen, het chaotische typetje dat jarenlang bijna synoniem was geworden met zijn naam.

Voor talloze theaterliefhebbers was Harrie een vertrouwd gezicht. Zijn gedrag, zijn misverstanden en zijn ongeremde chaos zorgden jarenlang voor volle zalen en luid gelach. Maar Jon voelde dat het moment was gekomen om verder te kijken.

Dat afscheid bleek achteraf een voorbode van een grotere verandering. Want hoewel er daarna ruimte kwam voor andere producties, bleef Pretpakhuis zelf bestaan als de vertrouwde thuisbasis voor zijn creatieve werk. Nu gaat ook die deur uiteindelijk dicht.

Het verschil is groot. Dit keer neemt Jon niet alleen afscheid van één personage. Hij sluit een volledige periode af waarin Pretpakhuis een belangrijk onderdeel van zijn professionele én persoonlijke leven was.

Van ‘Kunst & Kitsch’ tot ‘De Bankoverval’

Door de jaren heen bracht Pretpakhuis een lange reeks komedies naar het theater. Naast de producties rond Harrie Vermeulen kwamen er onder meer Kunst & Kitsch, De Bankoverval en Een Nacht in de Efteling.

Elke voorstelling had zijn eigen verhaal, maar de typische signatuur van Jon bleef herkenbaar. Misverstanden, snelle dialogen, onverwachte situaties en personages die volledig ontsporen vormden keer op keer de ingrediënten waarmee het publiek werd vermaakt.

Achter die ogenschijnlijk luchtige wereld zat echter een enorme hoeveelheid werk. Een theaterproductie ontstaat niet in een paar dagen. Er zijn maanden van repetities, technische voorbereidingen, overleg en reizen nodig voordat een voorstelling klaar is voor het publiek.

Juist daarom kijkt Jon met zoveel warmte terug op wat er is opgebouwd. Het succes van Pretpakhuis was volgens hem nooit het werk van één persoon. Het was het resultaat van een groep mensen die elkaar vertrouwde en samen dezelfde passie deelde.

Boeing Boeing wordt het emotionele slotstuk

Dat de allerlaatste productie Boeing Boeing wordt, is geen toevallige keuze. Voor Jon en Lesley heeft de komedie een bijzondere persoonlijke betekenis. Hun gezamenlijke verhaal begon namelijk al in 2008 bij een productie van precies datzelfde stuk.

Jaren voordat Pretpakhuis bestond, kruisten hun wegen tijdens Boeing Boeing. Negentien jaar later keert dezelfde titel terug als het slotstuk van hun gezamenlijke productiebedrijf.

Daarmee lijkt de cirkel bijna letterlijk rond.

Wat ooit het begin van een samenwerking betekende, wordt nu het symbool van een afscheid. Voor Jon moet dat ongetwijfeld een vreemde gewaarwording zijn: nog één keer hetzelfde stuk op de planken brengen, wetende dat daarna de naam Pretpakhuis definitief uit de theaterwereld verdwijnt.

Toch zit er ook iets moois in die keuze. In plaats van afscheid te nemen met een onbekend project, sluiten Jon en Lesley hun gezamenlijke avontuur af met een voorstelling die verbonden is met het allereerste hoofdstuk van hun verhaal.

‘We hebben zoveel samen meegemaakt’

Lesley kijkt eveneens met grote waardering terug op de afgelopen twaalf jaar. Samen met Jon bouwde hij aan een productiemaatschappij waarin ruimte was voor creativiteit, experiment en vooral veel plezier.

Er werd hard gewerkt, maar er werd volgens hen minstens zoveel gelachen. Dat is misschien wel de grootste paradox van het afscheid: juist een bedrijf dat zoveel mensen heeft laten lachen, eindigt met een periode waarin de emoties achter de schermen behoorlijk kunnen oplopen.

Voor Jon voelt het einde dan ook niet als het simpelweg sluiten van een onderneming. Het is het loslaten van een vertrouwde manier van leven.

Twaalf jaar lang stonden producties, repetities, premières en tournees centraal. Nu komt daar een einddatum bij. Vanaf 2027 zal Pretpakhuis niet langer bestaan, en dat betekent dat Jon en Lesley zichzelf opnieuw moeten uitvinden.

Geen afscheid van het theater, wel van een tijdperk

Hoewel het nieuws zwaar klinkt, betekent het einde van Pretpakhuis niet dat Jon van Eerd definitief van het toneel verdwijnt. Integendeel. De beslissing lijkt vooral bedoeld om ruimte te creëren voor nieuwe plannen en andere uitdagingen.

Ook Lesley wil zich blijven openstellen voor nieuwe mogelijkheden. Welke vorm die toekomst precies krijgt, is nog niet duidelijk. Maar juist die onzekerheid kan volgens hen ook iets bevrijdends hebben.

Na twaalf jaar is er behoefte aan verandering. Niet omdat de samenwerking mislukt is, maar juist omdat ze samen kunnen terugkijken op een periode waarin ze veel hebben bereikt.

Dat maakt het afscheid misschien nog emotioneler. Sommige hoofdstukken eindigen niet omdat ze verkeerd zijn afgelopen, maar omdat ze simpelweg hun tijd hebben gehad.

Nog één keer samen het doek op

Vanaf 20 november staat Boeing Boeing in de Nederlandse theaters. Voor Jon en Lesley wordt iedere voorstelling daardoor meer dan een avondje theater. Het publiek komt voor de komedie, de chaos en de humor, maar achter de schermen weten de makers dat de klok langzaam aftelt.

Iedere première, iedere voorstelling en ieder applaus brengt het uiteindelijke afscheid een beetje dichterbij.

Voor Jon, die zijn carrière juist zo sterk heeft verbonden aan het laten lachen van anderen, moet dat een bijzonder gevoel zijn. De man die jarenlang op het podium de grootste komische chaos wist te creëren, kijkt nu zelf naar het einde van een vertrouwde wereld.

Maar misschien is juist dat de schoonheid van dit laatste hoofdstuk. Jon en Lesley verdwijnen niet stilletjes. Ze kiezen ervoor om nog één keer samen het podium op te gaan, nog één keer het publiek te laten lachen en vervolgens de deur van Pretpakhuis achter zich dicht te trekken.

Na twaalf jaar valt het doek. Niet op een verhaal van mislukking, maar op een verhaal van vriendschap, creativiteit, hard werken en duizenden lachende gezichten. En terwijl het publiek straks misschien met een brede glimlach de zaal verlaat, zullen Jon en Lesley achter de schermen ongetwijfeld beseffen hoe bijzonder deze laatste voorstelling werkelijk is: het einde van Pretpakhuis, maar niet noodzakelijk het einde van hun gezamenlijke verhaal.